Gemeentelijke en rijksmonumenten zijn wettelijk beschermd. Het versterken van gemeentelijke en rijksmonumenten in het aardbevingsgebied is daarom maatwerk. Op deze pagina vertellen we hoe de versterking van uw monument in zijn werk gaat. Meerdere partijen zijn hierbij betrokken, waaronder Nationaal Coördinator Groningen (NCG).
Aanpak versterken monumenten
Vanaf de start werken we samen aan de versterking. Daarbij houden we oog voor de erfgoedwaarden en streven we naar zo kort mogelijke doorlooptijden. Hieronder leest u de stappen die we in het versterkingsproces doorlopen.
Monumenten: versterking in stappen
De gemeente bepaalt samen met NCG wanneer een adres aan de beurt is voor versterking. Een bewonersbegeleider van NCG neemt contact met u op en begeleidt u tijdens het hele proces. Dit is uw persoonlijke contactpersoon. Heeft u algemene vragen? Dan kunt u terecht bij het bewonerscontactcentrum van NCG.
NCG start met het versterkingsonderzoek van uw monument. Hiermee bepalen we of uw monument aan de veiligheidsnorm voldoet. We bieden u ook de mogelijkheid om verschillende onafhankelijk adviseurs in te schakelen voor een extra controle.
Algemene informatie over monumenten
Heeft u algemene vragen over monumenten? Denk aan vragen over verduurzaming, regelgeving, procedures of financiering. Dan kunt u terecht bij het Erfgoedloket Groningen. Dit is het informatie- en steunpunt voor bewoners en eigenaren van monumenten. Het Erfgoedloket is een initiatief van NCG, de provincie Groningen en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Het Erfgoedloket is bereikbaar op 050 - 313 27 09 of via info@erfgoedloketgroningen.nl.
NCG laat de constructie van het gebouw uitgebreid onderzoeken. We bepalen of uw monument voldoet aan de veiligheidsnorm. Bij monumenten zijn niet alle bouwkundige oplossingen en versterkingsconstructies mogelijk. Daarom schakelen we op tijd verschillende monumentendeskundigen in. Een onafhankelijk deskundige voert eerst een bouwhistorisch onderzoek uit. Hiermee brengt de deskundige de bouwgeschiedenis en de erfgoed(waarden) van uw monument in beeld. Is er al informatie over uw monument? Dan geven we dit mee aan de onderzoeker.
Is uw gebouw op norm? Dan is versterken niet nodig. Is het gebouw niet op norm? Dan is versterking nodig en gaan we naar stap 3: Samen sterk!
Helaas is het niet mogelijk om alle monumenten tegelijk te versterken. Zoveel restauratiearchitecten en -aannemers zijn er niet. De wachttijd voor het begin van fase 3 is in de tijdlijn niet meegerekend. Tijdens deze periode informeert NCG u twee keer per jaar over de planning van uw monument.
We gaan uw monument versterken. De bewonersbegeleider en projectleider van NCG werken als team. De projectleider van NCG stelt een ontwerpteam samen. Zij doen gezamenlijk een opname van uw monument. Het ontwerpteam bereidt een voorlopig erfgoedgedragen ontwerp voor. Dit voorlopige ontwerp wordt op locatie gezamenlijk besproken met u, de bewonerbegeleider en projectleider van NCG, de restauratiearchitect, de constructeur, de gemeente en haar wettelijke adviseurs. Het ontwerpteam maakt vervolgens een erfgoedgedragen ontwerp met u. Hierin zijn de versterkingsmaatregelen en eventuele koppelkansen meegenomen.
Opname
Het ontwerpteam doet samen een opname van het monument. De wettelijke monumentadviseurs komen mee met het ontwerpteam. Zij adviseren later in het proces de gemeente in de vergunningprocedure. Welke monumentenadviseurs er komen, hangt af van de monumentenstatus van uw gebouw en de gemeente waar u woont. Dit kan de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed zijn, maar ook een adviescommissie of restauratiedeskundige van de gemeente. Na de opname maken we samen met u een erfgoedgedragen ontwerp. Hierin zijn de versterkingsmaatregelen en eventuele koppelkansen meegenomen.U beslist of de versterking doorgaat. Wilt u zelf opdracht geven voor de versterking of zelf een aannemer kiezen? Laat dit weten aan uw bewonersbegeleider.
Koppelkansen
Heeft u zelf plannen met uw monument? Denk aan onderhoud, restauratie, maatregelen voor verduurzaming of een verbouwing. Als u zelf geld heeft voor de uitvoering kunnen we deze wensen meenemen in het ontwerp en de uitvoering van de versterking. We noemen dit koppelkansen.Het Erfgoedloket kan u helpen in uw zoektocht naar subsidies en aanvullende financiering. Voor restauratiesubsidies is vaak een onderhoudsrapport nodig. De Monumentenwacht kan een inspectie uitvoeren. In 2022 en 2023 betaalt NCG de kosten hiervan.
Restauratiearchitect
Het versterken van monumenten is maatwerk. Daarom werkt NCG met restauratiearchitecten waar u uit kunt kiezen. De restauratiearchitect werkt nauw samen met de bouwhistorisch adviseur, de constructeur en de restauratieaannemer.Erfgoedgedragen ontwerp
Voor werkzaamheden aan monumenten zijn meestal vergunningen van de gemeente nodig. Daarom leggen wij het erfgoedgedragen ontwerp eerst voor aan de gemeente. De gemeente kijkt of het ontwerp past binnen de regels en of we de kernwaarden van het monument voldoende bewaren. Hiervoor vraagt de gemeente advies bij monumentenadviseurs. Hierna kan het plan nog worden aangepast. Doordat alle neuzen vroeg dezelfde kant op staan, krijgen we zo snel mogelijk een vergunning.Tegelijk versterken én isoleren
Woningeigenaren in Groningen en Noord-Drenthe kunnen subsidie aanvragen voor het isoleren en ventileren van hun woning. De isolatieaanpak is één van de maatregelen van Nij Begun. Met Nij Begun werkt de overheid aan herstel en perspectief voor compensatie van de gevolgen van de gaswinning. NCG kan het versterken en isoleren van uw woning tegelijk uitvoeren. Dan hee u maar één keer overlast van het werk en regelt NCG het voor u. Hoe dit precies werkt, hangt af van de versterking van uw woning.Maatregel 28
Duurt de versterking van uw woning langer dan vier maanden? En moet u tijdelijk uw woning uit? Dan komt u waarschijnlijk in aanmerking voor maatregel 28. Samen met deskundigen bekijken we welke isolatie- en ventilatiemaatregelen nodig zijn om uw woning te laten voldoen aan de isolatiestandaard. NCG voert deze maatregelen uit als u dat wilt en neemt dit mee in de vergunningaanvraag. Ook bekijken we welke aanpassingen nodig zijn om uw woning aardgasvrij te maken. Deze aanpassingen moet u zelf betalen. Verder regelt NCG de afwerking van de isolatiemaatregelen en betaalt deze kosten. Denk bijvoorbeeld aan stucwerk en schilderwerk. Meer informatie is te vinden op www.nationaalcoordinatorgroningen.nl/maatregel28.Maatregel 29
Duurt de versterking van uw woning minder dan vier maanden? Dan komt u waarschijnlijk in aanmerking voor maatregel 29. U krijgt dan een energieadvies van een onafhankelijk energieadviseur. In dit advies staan de isolatie- en ventilatiemaatregelen om uw woning te laten voldoen aan de isolatiestandaard. NCG voert deze maatregelen uit en betaalt 100% van de isolatie- en ventilatiekosten tot een maximum van 40.000 euro. U hoe zelf geen subsidie aan te vragen. Ook krijgt u een vergoeding van 1.000 euro voor het afwerken van de isolatiemaatregelen. Voor bijvoorbeeld schilderwerk of behang. Kijk voor meer informatie op www.nationaalcoordinatorgroningen.nl/maatregel29. We isoleren alleen het deel waar u woont. En we houden rekening met wat (technisch) mogelijk en zinvol is en nemen dit mee in het erfgoedgedragen ontwerp en de vergunningaanvraag.Tijdelijk verhuizen
Soms is het nodig om tijdens de werkzaamheden te verhuizen naar een tijdelijke woning. Uw bewonersbegeleider informeert u hierover. Meer over de tijdelijke verhuizing vindt u hier.
Iedereen aan tafel is het eens over het erfgoedgedragen ontwerp. De kosten zijn berekend. De financiën voor de koppelkansen zijn rond. We vragen de omgevingsvergunning aan bij de gemeente. NCG neemt het besluit tot versterking.
NCG en de gemeente toetsen het erfgoedgedragen ontwerp tegelijk. NCG beoordeelt het versterkingsplan. Zijn de versterkingsmaatregelen veilig en uitvoerbaar? Blijven de kosten binnen het beschikbare budget? Zijn alle risico’s gedekt?
NCG is verantwoordelijk voor de uitvoering van de versterkingsmaatregelen. De gemeente controleert het gehele ontwerp op andere punten en kijkt of het voldoende erfgoedgedragen is. Daarvoor vraagt de gemeente weer advies bij de wettelijke monumentenadviseurs. Uiteindelijk weegt de gemeente uw belangen en die van het publieke belang van uw monument tegen elkaar af.
Voor aanvang van de bouwwerkzaamheden, kan ook een wachttijd ontstaan. Het aantal beschikbare restauratieaannemers is beperkt. Ook de aanlevering van noodzakelijke bouwmaterialen kan langer duren.
We kunnen het versterkingsplan voor uw monument uitvoeren. Zodra de materialen en mensen beschikbaar zijn, gaan we aan de slag. NCG en de gemeente houden toezicht op de uitvoering. De gemeente handhaaft volgens de geldende wetten en regels.
Als de werkzaamheden helemaal klaar zijn, moet u tijdelijk verhuizen. U draagt uw monument over aan NCG en overhandigt de sleutel. De versterkingsmaatregelen worden uitgevoerd in uw monument. Tijdens de werkzaamheden zijn er soms dagen waarop u kunt komen kijken.
Tijdens het uitvoeren van de werkzaamheden aan uw monument, kunnen er verborgen erfgoedwaarden ontdekt worden. Dit kan de uitvoering vertragen. De gemeente geeft aan wat de eisen zijn en beslist over de oplossing. De wettelijke monumentenadviseurs staan klaar om nieuwe vondsten te beoordelen en alles volgens de richtlijnen in de vergunning uit te werken. Ze denken mee in het belang van een snelle en goede oplossing.
Uw monument is versterkt en voldoet weer aan de veiligheidsnorm. De werkzaamheden zijn klaar. NCG regelt eventueel de verhuizing terug naar uw monument.
Als de werkzaamheden helemaal klaar zijn, ontvangt u alle verzamelde informatie over de erfgoedwaarden, garantiebewijzen en een brief waarin staat dat de werkzaamheden zijn uitgevoerd volgens het versterkingsbesluit. Woont u tijdelijk ergens anders? Dan kunt u weer terugverhuizen naar uw eigen pand.
Er zijn provinciale en rijkssubsidies beschikbaar voor ondersteuning bij het onderhoud van uw monument. Voor meer informatie over de financiering en subsidiemogelijkheden kunt u terecht bij het Erfgoedloket Groningen.
Laatste update: 10-07-2023