Het kost veel tijd om elke woning* helemaal afzonderlijk te beoordelen. Daarom maakt Nationaal Coördinator Groningen (NCG) sinds juli 2021 gebruik van een eenvoudigere en snellere manier van beoordelen. Dit heet de typologieaanpak. Daarmee worden dezelfde soort woningen hetzelfde beoordeeld. En niet één voor één afzonderlijk, zoals daarvoor gebruikelijk was.
De methode is ontwikkeld door TNO en goedgekeurd door het Adviescollege Veiligheid Groningen (ACVG).
Veiligheid gebouw onderzoeken
NCG beoordeelt of een woning voldoet aan de veiligheidsnorm. Dit houdt in dat gekeken wordt of een woning bestand is tegen aardbevingen. De veiligheidsnorm zegt dat je een woning bij een (zware) aardbeving veilig en op tijd moet kunnen verlaten. Is dit niet het geval, dan is versterking van de woning nodig. Bij deze beoordeling houdt NCG er rekening mee dat de gaswinning in 2022 stopt. Onafhankelijke deskundigen van het KNMI, Staatstoezicht op de Mijnen en TNO verwachten dat daardoor de kans op zware aardbevingen afneemt. Wilt u meer weten hierover, bekijk dan onderstaande video.
Nieuwe inzichten Groningen
DownloadHoe werkt de typologieaanpak?
TNO heeft woningen in het aardbevingsgebied op basis van constructieve kenmerken ingedeeld in typologieën. Voor elke typologie heeft TNO de gevolgen van een zware aardbeving berekend. De typologie methode van TNO is onafhankelijk getoetst door het Adviescollege Veiligheid Groningen (ACVG).
ACVG geeft aan dat met de typologieaanpak de veiligheid van woningen goed te bepalen is. Een bouwkundige inspecteert of een woning in een van de typologieën past. Elke woning krijgt dus een opname. Past een woning binnen één van de typologieën? Dan kan de bouwkundige op basis van de berekeningen die al gedaan zijn voor deze typologie en de locatie van de woning bepalen of versterking nodig is. Bekijk ook de korte video hieronder met uitleg over de typologieaanpak.
Typologieaanpak Groningen
DownloadDe stappen van de typologieaanpak
De typologieaanpak bestaat uit drie stappen: onderzoeken, beoordelen en versterken. Per stap gebeuren een aantal dingen:
Wanneer een gebouw ingepland is voor een opname, ontvangen eigenaren en bewoners een brief met een aankondiging van de opname.
Opname door een bouwkundige
NCG zorgt ervoor dat een bouwkundige van een ingenieursbureau bij de woning de opname doet. De bouwkundige gaat in gesprek met de eigenaar van de woning over bijvoorbeeld verbouwingen of mogelijke schades. Ook noteert de bouwkundige tijdens deze opname de constructieve kenmerken van de woning. Zo bepaalt hij of zij of de woning binnen een typologie past. Deze constructieve kenmerken zeggen iets over de sterkte van een woning. De kenmerken zijn:
- Van welk materiaal is de gevel van de woning gemaakt?
- Hoeveel verdiepingen heeft de woning?
- Is de woning geschakeld of staat het vrij?
- Hoe is de gevel opgebouwd: met of zonder spouw?
- Hoeveel procent van de gevel bestaat uit openingen, zoals kozijnen, ramen en deuren? Daarbij gaat het om de benedenverdieping.
- Van welk materiaal is de (verdiepings-)vloer gemaakt: beton of hout?
- Wat is de draagconstructie van de woning?
- Is er sprake van schade aan de woning?
De bouwkundige legt de kenmerken van de woning vast in een rapport. Daarmee bepaalt hij of zij de typologie van de woning. Als een woning niet binnen een typologie past, is extra onderzoek nodig. Dit betekent dat een bouwkundige nog een keer langs komt voor een uitgebreidere opname van de woning. Deze gegevens gebruikt de bouwkundige om de sterkte van de woning afzonderlijk te berekenen.
Meer informatie over de verschillende typologieën en de constructieve kenmerken staat op de pagina Overzicht Typologieën.
Veiligheid vaststellen
Als de typologie van de woning is bepaald, beoordeelt de bouwkundige daarna de veiligheid. Dat gebeurt door de typologie van de woning te koppelen aan de plek waar de woning staat.
TNO heeft per typologie voor heel Groningen de gevolgen van aardbevingen berekend en hiervan een kaart gemaakt. Deze kaart is onder andere gemaakt met informatie over de ondergrond en de mogelijke kracht van aardbevingen. De gekleurde gebieden op de kaart geven aan waar woningen van een bepaalde typologie niet voldoen aan de veiligheidsnorm.
Heeft de bouwkundige bepaald tot welke typologie een woning behoort? Dan zoekt hij de locatie van de woning op de kaart die bij deze typologie hoort. Staat de woning in een gekleurd gebied? Dan moet de woning versterkt worden. Staat de woning niet in een gekleurd gebied? Dan voldoet het gebouw aan de veiligheidsnorm. De kaarten van de typologieaanpak zijn te bekijken via deze website.
De vlekkenkaarten gaan uit van de nieuwste inzichten. Dit betekent dat rekening is gehouden met het stopzetten van de gaswinning uit het Groningenveld in 2022. Een deel van de woningen in Groningen is al opgenomen en beoordeeld met oude inzichten (NPR 999:2018 tijdvak 2 of ouder). Eigenaren van deze woningen krijgen in bepaalde gevallen de keuze om hun woning opnieuw te laten beoordelen met de nieuwste inzichten. Bij deze nieuwe beoordeling maken we, indien mogelijk, gebruik van de typologieaanpak.
Meer informatie over de vlekkenkaart vindt u op een aparte pagina over dit onderwerp.
Beoordelingsrapport
De beoordeling schrijven we op in een beoordelingsrapport. Als de woning voldoet aan de veiligheidsnorm, hoeft er verder niets te gebeuren. NCG legt dit vast in het besluit op norm. Als de eigenaar het niet eens is met dit besluit kan de eigenaar bezwaar maken.
Als de woning nog niet voldoet aan de veiligheidsnorm, is het nodig om de woning te versterken. Samen met de eigenaar werken we de versterkingsmaatregelen uit tot een plan. De eigenaar krijgt de tijd om over dit plan na te denken. Als we het eens zijn over de plannen, start de uitvoering. Is de eigenaar het er niet mee eens? Dan kan hij of zij tegen het besluit bezwaar maken. De eigenaar wordt tijdens het versterkingsproces ondersteund door een bewonersbegeleider van NCG.
De eigenaar krijgt ook mogelijkheden om het gebouw verder te verbeteren en verduurzamen. Daar is subsidie voor beschikbaar.
Waarom is gekozen voor de typologieaanpak?
Tot nu toe rekenden bouwkundigen elke woning afzonderlijk door om te beoordelen of de woning voldeed aan de veiligheidsnorm. Dat duurde per gebouw meerdere maanden. Met de typologieaanpak kan het beoordelen sneller en eenduidiger. Zo weten eigenaren eerder waar zij aan toe zijn.
Hoe is de typologieaanpak ontstaan?
De onafhankelijke onderzoeksorganisatie TNO heeft gekeken hoe verschillende soorten woningen reageren op krachten van de aardbevingen. Hoe sterk zijn vloeren of gevels? Wat is de invloed van openingen in de gevel, zoals ramen of deuren? In het onderzoek is gekeken naar alle relevante kenmerken van een woning.
Per 'typologie + locatie' heeft TNO nauwkeurige berekeningen gemaakt over de gevolgen van aardbevingen. En tot welke zwaarte van aardbevingen een typologie op norm is of niet. Deze informatie is vastgelegd op kaarten.
De berekeningen van TNO zijn onafhankelijk getoetst door ACVG. ACVG geeft in zijn advies aan dat een typologieaanpak belangrijk is voor de versterking van gebouwen in het aardbevingsgebied:
- Door deze aanpak kunnen gebouwen binnen de versterking in groepen worden aangepakt.
- Dit leidt tot meer snelheid in de versterkingsopgave.
- Ook zorgt het ervoor dat gebouwen die op elkaar lijken op dezelfde manier worden beoordeeld.
In het advies van ACVG staat dat de typologieaanpak van TNO goed in elkaar zit en de mogelijkheid biedt om veel gebouwen snel te kunnen toetsen aan de veiligheidsnorm.
Wat is de planning?
Vanaf maart 2021 is Nationaal Coördinator Groningen (NCG) begonnen met de eerste opnames van woningen met de typologieaanpak. Dit was een zogenaamde pilot, een proef waarin deze nieuwe aanpak werd getest. Eind juni waren de kaarten van de eerste zeven typologieën klaar voor gebruik. Deze kaarten gebruikt NCG om opgenomen woningen te beoordelen. De meeste woningen vallen binnen deze zeven typologieën. Daarom werken we vanaf juli 2021 met de typologiemethode.
TNO werkt nog aan de laatste verbeterpunten voor de andere typologieën. Zodra die verbeterpunten door ACVG naar tevredenheid zijn afgerond, komen de kaarten voor de laatste typologieën ook beschikbaar.
* Is uw gebouw geen woning, maar bijvoorbeeld een bedrijfspand, school of zorggebouw? Dan kunt u overal waar woning staat gebouw lezen.
Laatste update: 19-06-2023